تبلیغات
mehr54.b36@gmail.com صنایع دستی ایران تنظیم کننده مرتضی اسکندرنژاد - زندگینامه هنرمندان خوشنویسی و نقاشیخط

محمد حسین عماد الکتاب (1247-1315)

زندگینامه : محمد حسین عماد الکتاب (1247-1315)

محمدحسین عمادالکتاب فرزند محمد در سال 1247 شمسی در قزوین متولدشد.

عمادالکتاب از جمله خوشنویسانی است که در زمینه نستعلیق خود را به مرتبه استادی رساند و به عنوان آخرین استاد این نوع خط مطرح شد.

او از راه کتابت و تعلیم خط، امور زندگی خود را اداره می‌کرده است.

او همچنین علاوه بر استادی خط احمدشاه، در دربار رضاشاه نیز سمت خوشنویس مخصوص و استادی ولیعهد را به عهده داشت.

وی آخرین استاد کل خط نستعلیق در ایران است که از کتیبه تا غبار را استادانه می‌نوشت.

این استاد اولین خوشنویسی است که رسم‌المشق را برای استفاده نوآموزان ابداع و چاپ کرد.

عمادالکتاب گذشته از کار خوشنویسی، در دیگر زمینه‌های هنری نیز طبع آزمایی کرده است. او به کار نقاشی، تذهیب، شعر و ادبیات، موسیقی وعکاسی نیزعلاقه داشت.

محمدحسین عمادالکتاب، هنر نقاشی را نزد مهدی‌خان مصورالملک شبیه ساز ماهر دوره قاجاریه که نقاشی‌های شاهنامه امیر بهادری به قلم اوست، فراگرفته است.

از محمدحسین عمادالکتاب یک دختر به نام ملوک سیفی باقی ماند.

محمدحسین عمادالکتاب گذشته از آنکه به عنوان یک استاد مسلم به کار خوشنویسی مشغول بود، اما نسبت به رویدادهای زمانش بی تفاوت نبود، چنانکه در سال 1344 قمری به کمیته مجازات پیوست و کار نوشتن بیانیه های کمیته را به عهده گرفت.

در سال 1335 پس از دستگیری اعضای کمیته او نیز بازداشت شد، مدتی زندانی و سپس به قم تبعید شد.

محمدحسین عمادالکتاب پیش از دوران مشروطیت، جزء کاتبان وزارت انطباعات بود و در زمان احمدشاه نیز مدتی به عنوان منشی در وزارت داخله خدمت کرد.

وی از سال 1304 شمسی در دفتر مخصوص رضاشاه به سمت فرمان نگار مشغول خدمت شد و مامور تحریر فرامین و نامه‌ها شد.

در سال 1312 شمسی از طرف انجمن آثار ملی مامور نوشتن کتیبه‌های آرامگاه فردوسی در طوس شد و بعد از آن، کتیبه‌های دارالفنون، دانشسرای عالی، مدرسه رضاییه، دانشگاه تهران و دانشگاه معقول و منقول را نوشت.

او اولین خوشنویسی است که روش نقطه‌گذاری را در آموزش خط ابداع کرد.

او نه تنها نستعلیق، بلکه شکسته و نسخ را هم نقطه گذاری کرد.

محمدحسین عمادالکتاب در طول زندگی پربار خود در حدود چهارهزار نفر از کودکان را تعلیم داد. بسیاری از فرزندان شاهزادگان و رجال کشوری از شاگردان او بودند.

مظفرالدین شاه، احمدشاه، محمدحسن میرزای ولیعهد و محمدرضا پهلوی از تعلیم یافتگان محضر او هستند.

برجسته ترین شاگردان او که در سطح بالایی تعلیم یافتند، عبارتند از: حسن زرین خط،علی اکبر کاوه و مجدالکتاب گرگانی.

عمادالکتاب شیوه خاص میرزامحمدرضای کلهر را دنبال می‌کرد.

او در سال 1312 شمسی به پاس قدردانی از خدمات صادقانه، موفق به دریافت نشان درجه یک فرهنگ از وزارت معافی (وزارت ارشاد فعلی) و دریافت یک قطعه مدال نفیس و باارزش از دربار رضاشاه شد.

 میرزا غلامرضا اصفهانی (1246- 1304)

زندگینامه : میرزا غلامرضا اصفهانی (1246- 1304)
میرزا غلامرضا اصفهانی الاصل در سال 1246 در تهران چشم به جهان گشود.

پدرش میرزا جان اصفهانی در سال 1212 اواخر سلطنت فتحعلی‌شاه، از اصفهان به تهران مهاجرت کرد و با شغل قنادی امرار معاش می کرد.

وی پس از مدتی ازدواج کرد و دارای چند فرزند دختر شد. میرزا جان در آرزوی پسر به زیارت امام رضا (ع) رفت و با توسل به آن حضرت، خداوند پسری به وی عنایت کرد که بدان سبب نامش راغلامرضا گذاشت.

میرزا فردای آن شب این ماجرا را برای دوستانش بیان می‌کند و معلم که این مطلب را می‌فهمد او را به آموزش خط ترغیب می‌کند و غلامرضا نیز در این هنر پیشرفت های چشمگیری می‌کند.

پیشرفت میرزا به گونه‌ای بود که در سنین نوجوانی به تعلیم پرداخت و آوازه‌اش به گوش محمد‌شاه قاجار رسید و او را مورد التفات و مرحمت بسیار قرار داد و به امر شاه به آموزش شاهزادگان دربار پرداخت و به این سبب هدایای نفیسی نیز به او تقدیم می‌شد.

پس از مرگ محمد شاه، میرزا مورد عنایت و توجه ناصرالدین شاه قرار گرفت و بسیاری از شاهزادگان و بزرگ زادگان شاگردی وی را می‌کردند، چنانچه خود نوشته که در سن 25 سالگی دویست شاگرد داشته است.

پیشرفت روز افزون میرزا و قدرت و تسلط وی در دو خط نستعلیق و شکسته و همچنین محبوبیتش نزد شاه باعث شد که مورد حسادت تنگ نظران قرار گرفته و به اتهام بابی‌گری به زندان بیفتدو حتی بیان شده که به اعدام نیز محکوم شد.

او با وساطت برخی از شاهزادگان و به خصوص دوست محمد خان معیر الممالک از صاحب نفوذان دربار ـ که میرزا سالها در منزل او سکونت داشته و به تعلیم فرزندانش پرداخته بود، از بند و حبس رهایی پیدا کرد و پس از آزادی تابلوی "ناد علیاً ..." به قلم شش دانگ کتیبه به زر، بر بوم سیاه را به پاس محبت‌های وی برایش نوشت.

اما پس از رهایی از زندان رونق بازار میرزا شکست و موقعیت و شغل خود را در دربار از دست داد و از لحاظ مالی و اقتصادی در تنگنای بسیار قرار گرفت چنانچه برای رهایی از فقر مجبور شد تا نامه ای برای ناصرالدین شاه نوشته و ارجاع شغلش در دربار را درخواست کند.

در شرایط بد فقر و گوشه نشینی در سال 1279، پدر میرزا دار فانی را وداع گفت و سرپرستی خانواده به او محول شد.

میرزا غلامرضا در نسعلیق شاگرد میر سید علی تهرانی پدر میرحسین خوشنویس‌باشی بود و دلیل مشابهت اندک خط میرزا و میرحسین نیز آن است که هر دوی آنها شاگرد یک استاد بوده اند، اما اهل فن معتقدند خط میرزا به مراتب خوشتر از خط میر‌حسین است.

البته ذکر این نکته لازم است که بدانیم اگر مرحوم بیانی در کتاب "احوال و آثار خوشنویسان" خط میر حسین را برتر از میرزا می‌داند و عنوان می‌کند که میرزا در خوشنویسی تلاش می‌کرد از شیوه خاص میر‌حسین پیروی کند، اظهار نظر درستی نیست و اندک مشابهت خط این دو خوشنویس بزرگ را باید همان شاگردی یک استاد دانست.

در مورد اساتید دیگری که شاید میرزا داشته است و یا استاد وی در شکسته اطلاعاتی در دست نیست.

در دوره قاجار که هنرمندان برجسته‌ای مانند میرزا رضا کلهر، میرحسین خوشنویس باشی، میرزا کاظم، میرزا عباس نوری، آقا فتحعلی حجاب شیرازی در عرصه هنر خوشنویسی می‌درخشیدند، بی شک میرزا غلامرضا اصفهانی را باید یکی از ستارگان تابناک این عصر دانست.

میرزا خط را شش دانگ و به اصول نزدیک‌تر می‌نوشته و در ابتدا به شیوه میر عمادی مشتق می‌کرده ولی بعدها شاید با تأثیر از خطر کلهر که گویا رابطه خوبی با میرزا نداشته خط را کمی کپل تر نوشته و چون خط شکسته را نیز بسیار خوب و زیبا می نوشته یک سری قوس ها و چرخش ها از این خط در خط نستعلیق اش بوجود آمده است.

او از حروف و کلمات برای فضاسازی و پدید آوردن فضای زیبا استفاده کرد و در واقع چون میرعماد، چلیپا را در اوج نوشته بود.

هنرمندان دوره قاجار به سیاه مشتق و فضا‌سازی روی آوردند و این هنر را طرز بسیار زیبا و نیکویی به اجرا گذاشتند.

هر چند میرزا صاحب مکتب نیست و شاگردان وی نتوانستند شیوه هنری‌اش را به عصر ما منتقل کنند، اما امروزه توجه بسیاری از خوشنویسان به خط او جلب شده و شیوه هنری او دوباره پا به عرصه خوشنویسی گذاشته و انتظار می‌رود در آینده خوشنویسان زیادی به شیوه او مشق کنند.

 



تاریخ : پنجشنبه 18 خرداد 1391 | 11:00 ق.ظ | نویسنده : مرتضی اسکندرنژاد | نظرات

  • جستوجوی فایل
  • قالب میهن بلاگ
  • ضایعات